levensslingers

04/09/2012

Geen kenniseconomie zonder kennis

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 5:04 pm

Steeds meer wordt wel duidelijk dat de komst van internet een vooruitgang is van het kaliber boekdrukkunst en stoommachine. Informatie reist de wereld rond in nanoseconden. Oorlogen worden informatie-oorlogen.

De consequenties van één aspect van deze vooruitgang zijn vooralsnog onduidelijk: hoe ontwikkelt zich bij jongeren het menselijk brein nu kennis niet meer aangeleerd hoeft te worden, maar altijd binnen handbereik is op een smartphone?

Jaarlijks zie ik een nieuwe groep studenten op de universiteit aankomen en ieder jaar weer lijken ze slechter in staat om zelfstandig verbanden te leggen. Dat kan een zoekmachine niet.

Een contra-intuïtieve aanbeveling daarom: rem het gebruik van ICT op de middelbare school af en keer ten minste voor een deel terug naar het klassieke onderwijs: kennis uit boeken en inzichtvragen bij repetities. Zonder digitale hulpmiddelen.

geplaatst in Trouw, 4 september 2012

24/06/2012

Inleveren naar vermogen

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 12:25 pm

In de onlangs uitgezonden VPRO-documentaire Het snelle geld betoogt Herman Wijffels dat de huidige financiële crisis niets anders is dan het terugbetalen van te snel gestegen welvaart. Onze economie groeide in de jaren 1993-2008 in een recordtempo, maar doordat een van de oorzaken daarvan het almaar vergroten van de geldvoorraad was, werd een enorme hypotheek op de toekomst genomen. Wij leven in deels geleende luxe.

Het is decadent om de rekening daarvoor bij ons nageslacht te deponeren, een ieder zal nu weer moeten inleveren. Als de analyse van Wijffels klopt, is het niet meer dan rechtvaardig om hen die in de afgelopen decennia het meest in welvaart vooruitgaan zijn, thans het zwaarst te belasten. Een betere reden voor herinvoering van de in 1998 afgeschafte vermogensbelasting is nauwelijks denkbaar.

28/05/2012

Goede doelen

Filed under: Ethiek, Politiek — Henk van Putten @ 10:59 pm

Al vaak ben ik voor gek verklaard, maar ik maak nog wel eens iets over aan een goed doel. Het argument dat ik het vaakst tegen hoor is dat er zo weinig zou aankomen bij de beoogde hulpbehoevenden. Ik wilde altijd denken dat dat wel meeviel, totdat ik op deze site stuitte.

Ik moet toegeven dat ik daar niet vrolijk van werd. Waar zijn nog directeuren te vinden die – liefst uit aard der zaak – met twee- maximaal driemaal modaal genoegen nemen? Waarom moet ik met mijn relatief bescheiden salaris* een tweede huis in Portugal financieren voor iemand die een charitatieve stichting alleen wil leiden voor een ton of meer?

Voor welke betrokkene ook die dit leest: directies met salarissen boven de 90K hoeven mij geen acceptgiro meer te sturen: die zal onmiddellijk verscheurd in de prullenbak belanden.

* maar genoeg voor een klein gezin

29/03/2012

must-haves en nice-to-haves

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 9:37 pm

Voor veel psychiatrisch patiënten gaat de eigen bijdrage voor zorg flink stijgen. Ik ken iemand die dat niet kan opbrengen en daarom van plan is zo gauw dat ingaat af te zien van (voor haar noodzakelijke) zorg: “ik kan en ga niet zelf betalen voor medicijnen die ik eigenlijk helemaal niet wil.” Tegelijkertijd kreeg ze onlangs een nieuwe huurwoning. Op indicatie, dus zonder dat ze hoefde te wachten. Ze koos een ruime woning waarvan de huur tegen de huursubsidiegrens aan ligt. Het huis is groot genoeg om met een middelgroot gezin te wonen, zij is alleen. Inkomensgrenzen golden voor haar, vanwege haar indicatie, niet.

In projecten wordt onderscheid gemaakt tussen must-haves en nice-to-haves. Het verdient overweging bij bezuinigingen dit onderscheid ook scherper te trekken.

24/03/2012

Fiscaal opportunisme

Filed under: Ethiek, Politiek — Henk van Putten @ 8:21 pm

Toen aan het eind van de vorige eeuw de huizenprijzen omhoogschoten, besloot de overheid het WOZ-tijdvak stapsgewijs van vier naar één jaar in te korten, kassa. Nu is de trend omgekeerd en worden via subtiele verhogingen van het berekende percentage de gemeentelijke inkomsten op peil gehouden.

Voor de inkomstenbelasting is per belastingjaar 2011 ingesteld dat voor het rendement op vermogen niet langer het gemiddelde vermogen over een fiscaal jaar het uitgangspunt is, maar de stand van dit vermogen op 1 januari. Voor het eerst sinds jaren daalt het gemiddelde vermogen van huishoudens in Nederland, dus ook daar lijkt over nagedacht.

Een erg sociale maatregel is het niet: wie in 2011 moest interen op zijn spaargeld, bij voorbeeld door het verlies van werk, mag alsnog van zijn startkapitaal in 2011 1.2% inleveren, ook al is dat kapitaal intussen flink geslonken. De belastingplichtige wordt aangeslagen voor 30% van een verondersteld rendement van 4%, een percentage dat professionele beheerders van pensioenfondsen door de lage rentestand al jaren niet meer halen.

Eerlijker zou het zijn om in plaats van met 4% te rekenen met het gemiddelde rendement dat door pensioenfondsen behaald is.En dat, als het dan toch eenvoudiger moet, te berekenen over het vermogen op 31-12. Wie rijker is geworden, kan beter tegen een stootje.

06/03/2012

Twee bezuinigingsvliegen in één klap

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 4:58 pm

Bezuiniging één: Leg de Balkenendenorm dwingend op.

Mijn oom was watergraaf, enige tijd geleden nam hij afscheid. Onlangs sprak hij zijn opvolger, die hem vroeg: “Was het in jouw tijd ook al zo dat de directeuren meer verdienden dan de watergraaf?” Onmiddellijk doorzag hij wat er was gebeurd: deze directeuren hadden het interbellum tussen zijn vertrek en opvolging aangegrepen om zichzelf vooruit te zetten, en fors ook, ter compensatie van zijn krenterige regiem.

Verantwoordelijkheid voor grote potten (semi-)overheidsgeld perverteert kennelijk ons gedrag. Onderwijsinstellingen, ziekenhuizen, woningcorporaties, publieke omroepen, maar al te gauw wordt er gemeend dat de bezoldiging van een topman die van de minister-president mag ontstijgen. Met het hongerloontje van Mark Rutte word je door de gemiddelde captain-of-industry uitgelachen, een gegeven dat doorwerkt in de quartaire sector.

Als er een moment was om iets tegen dit fenomeen te doen, dan nu. Contracten en opgebouwde rechten vereisen nog een gefaseerde aanpak, maar zelfs daaraan zou je boven 180K moeten mogen morrelen. De aanstaande inperking van de hypotheekrente verzacht de pijn immers. Een lager salaris zorgt automatisch voor een lagere aftrek, zodat de twee maatregelen tegen elkaar in zullen werken. Twee vliegen in één klap.

31/07/2011

De kracht van lijdzaamheid

Filed under: Ethiek — Henk van Putten @ 1:39 pm

Op een afdeling van een zeker bedrijf werd een maatregel genomen. Die was onredelijk. De mensen die haar ondergingen, zuchtten. Ze protesteerden niet, ze klaagden niet eens. Degene die de maatregel nam, was geen onredelijk mens, maar handelde onnadenkend. Gelukkig kwam hij er zelf achter. De maatregel ging niet door. De mensen die haar ondergaan hadden, waren zichtbaar opgelucht en blij. Een opluchting en blijdschap groter nog dan hun eerdere zuchten. De manager die de operatie in gang had gezet en ook weer teruggedraaid bleef erover nadenken. Niet over zijn vergissing, in die positie was hij nu eenmaal: dat hij beschikte over het lot van mensen. Hij bleef nadenken over de lijdzaamheid waarmee deze mensen zijn dwaasheid hadden ondergaan. Deze had hem dieper geraakt dan enig protest ooit had kunnen bewerkstelligen, zo realiseerde hij zich. Een volgende keer zou hij bedachtzamer te werk gaan. Of “nog bedachtzamer” zoals hij het zelf benoemde.

Zachte krachten zullen ten slotte meer uithalen dan geweldadige. Een gestage stroom van miniscule kleine druppeltjes hollen op den duur een rots uit. Eén sneeuwvlokje weegt niets, maar een pak sneeuw kan daken doen instorten. Het is op deze zachte krachten waar in de Bergrede wordt gedoeld, daarvan ben ik overtuigd.

26/06/2011

Arbeid en solidariteit

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 10:30 pm

Er is een overeenkomst tussen de kostenoverschrijdingen in de kinderopvang en die in de zorg. Zowel bij de kinderopvangtoeslag als bij de persoonsgebonden budgetten lijkt een oorzaak te zijn dat taken die vroeger uit familie- of vriendendienst werden verricht, steeds vaker, met wederzijds goedvinden, bezoldigd plaatsvinden, betaald met gemeenschapsgeld. Ouders worden werknemers van hun kinderen als ze op hun kleinkinderen passen, kinderen werknemers van hun ouders, als ze mantelzorg verlenen.

Door de explosieve groei van de kosten voor persoonsgebonden budgetten, gaat het systeem nu aan zijn eigen succes ten onder. Hiervan worden mensen de dupe voor wie dit stelsel juist een uitkomst bood: de moeder die haar baan opzegde om voor haar eenkennige gehandicapte zoon te kunnen zorgen, de man in rolstoel die door een vriend te vragen hem ’s morgens te helpen op tijd op zijn werk kon zijn (maar straks moet afwachten hoe laat de thuiszorg tijd zal hebben…)

Het huidige PGB-stelsel kan overleven als de scheidslijn tussen arbeid en alledaagse, familiaire, solidariteit scherper wordt getrokken. Van de politiek mag worden verwacht dat ze op zijn minst pogingen onderneemt het zo te redden. Afbraak is weglopen voor deze verantwoordelijkheid.

Ingekort geplaatst in Trouw, 28 juni 2011

26/05/2011

De middenweg

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 12:27 pm

In het Palestijns-Israëlische conflict probeer ik mij gematigd neutraal op te stellen. In gezelschappen waar men op de hand is van Israël wijs ik op de verdrukking waaronder de Palestijnen lijden en de ongelijke strijd die gevoerd wordt. In gezelschappen waar de keuze pro Palestina wordt gemaakt, zal ik melden dat ik vind dat Israël, als ieder ander land, het recht heeft zich te verdedigen en dat er Palestijnse groeperingen blijven die hen de zee in willen drijven.

In onze media lijken de voorvechters van de Palestijnse zaak vaker het woord te voeren dan zij die op de hand zijn van Israël. Gretta Duisenberg is intussen een BN-er, maar manifesteert zich telkens weer als de boer Koekoek van de pro-Palestina-groepering. Wie mijn verbazing wekt is Dries van Agt, iemand die vijfentwintig jaar geleden nog onomwonden sprak van ‘onze Israëlische vrienden’. Het elan waarmee hij het opneemt voor de Palestijnse volk is onverzadigbaar, zijn vuur onblusbaar.

Van Agt ken ik uiteraard als oud-CDA-politicus, een partij die een christelijke politiek wil voeren. Dat roept bij mij deze vraag op: wat nu als het de hand van de God van Israël is, die zorgde voor de terugkeer van de Joden naar het beloofde land na WOII ? Tegen wie neemt hij het dan op? Zijn reactie zal misschien luiden dat je je dat bij ieder onrecht wel kunt afvragen: Wat nu als de God van Israël erachter zit? Maar dat is te gemakkelijk. Het is de bijbel die het volk Israël verbindt aan het land gelegen daar bij de Middellandse zee. En dat is het boek dat hij als CDA-politicus jarenlang als leidraad in de hand hield. En misschien nu nog steeds wel.

Dat boek geeft het volk Israël uiteraard niet een vrijbrief om, tegen elk internationaal recht in, onbeperkt om zich heen te slaan. Het andere uiterste is stellen dat Israël niets te zoeken heeft in wat het beloofde land heet of in Jeruzalem, de heilige stad. Een middenweg vinden zal voor de strijdende partijen helaas niet lukken, in ons oordeel pleit ik hier wel voor.

02/05/2011

Klapsigaar

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 10:40 pm

Aan bezuinigen is geen ontkomen. Een zwaar getroffen sector is die van de sociale werkvoorziening, (re)integratie en werkervaringsplaatsen. Op de (gemeentelijke) gelden die hiervoor lange tijd beschikbaar zijn geweest wordt momenteel in de grote steden flink gekort. Gewezen wordt daarbij op het misbruik en de matige resultaten van de regelingen. Bedrijven namen graag gesubsidieerde werknemers in dienst, maar zelden ontstonden hierdoor volwaardige arbeidsplaatsen. Zo was er vanuit deze sector te weinig doorstroming naar ‘normaal’ werk, lees: werk dat niet ondersteund hoeft te worden met gemeenschapsgeld. Dat was niet de opzet, noch de afspraak. In Groningen is de op handen koerswijziging alvast zichtbaar gemaakt in een hernoeming: de ‘Dienst Sociale Werkvoorziening’ is niet meer, leve ‘Iederz’. De suggestie die van de naam ‘Iederz’ uitgaat, is: ‘van iedereen’ en zo ‘in ieders belang’. Iedereen blij dus?

Nee, heel vreugdevol vind ik deze ontwikkeling niet. Het schrappen van de budgetten voor gesubsidieerd werk houdt in dat veel maatschappelijk nuttig werk in de toekomst niet meer gefinancierd kan worden. Groenonderhoud, bewaakte fietsenstallingen, ICT- of onderwijsassistentie op scholen en stadstoezicht zijn zomaar enkele voorbeelden. Tevens wordt onderschat wat het belang van arbeid, ook de gesubsidieerde, is voor het gevoel van eigenwaarde van mensen. Het geld dat nu bezuinigd wordt, zal binnen de kortste keren weer als sneeuw voor de zon verdwenen zijn. Het zal niet alleen opgaan aan hogere uitgaven voor uitkeringen (een groot aantal van de getroffen werknemers is kansloos op de arbeidsmarkt), ook de kosten voor gezondheidszorg zullen toenemen: psychische en psychosomatische klachten als gevolg van een gevoel van nutteloosheid. Zo is deze bezuiniging weinig meer dan een Haagse sigaar uit eigen doos. Een klaphofnar.

01/05/2011

In wonderen geloven

Filed under: Religie — Henk van Putten @ 12:11 pm

In een groot ziekenhuis in Nederland gaan vrijwilligers iedere zaterdagmorgen langs bij patiënten, met de vraag of ze belangstelling hebben voor de kerkdienst op zondag. Niet zo lang geleden gebeurde iets wat wel vaker gebeurd was en vast ook nog vaak zal gebeuren: de patiënt op de kamer waar de vrijwilliger naar binnen was gegaan was in diepe rust. De vrijwilliger wilde alweer verder gaan, toen hij zomaar bedacht om een liturgieboekje op het nachtkastje van de patiënt achter te laten. Gebruikelijk was dat niet; het was ook helemaal niet duidelijk of deze patiënt hier iets aan zou hebben. Maar er was kennelijk iets waardoor deze vrijwilliger bij zichzelf dacht: ‘Baat het niet dan schaadt het niet.’

Deze patiënt nu was inderdaad niet kerkelijk. Lang geleden had hij afscheid genomen van het geloof van zijn ouders, de zekerheden van zijn jeugd. Nu had hij het moeilijk, hij was ernstig ziek. Vaker dan heel lang het geval was geweest dacht hij thans terug aan vroeger. Op die zaterdagmorgen dat de vrijwilliger hem slapend aantrof, droomde hij over heel vroeger. Van deze droom herinnerde hij zich niets meer toen hij er weer uit wakker werd, behalve dat de dominee uit zijn jeugd hem hierin een liturgieboekje had gegeven, zoals dit op hoogtijdagen wel eens was uitgereikt ’s zondags. Tot zijn stomme verbazing lag dit boekje op zijn nachtkastje toen hij wakker werd.

Helemaal over zijn toeren vertelde hij de eerste mens die hij zag, de ziekenbroeder, over zijn droom, zijn vondst erna, het onvoorstelbare wonder. Deze reageerde nuchtertjes en hielp hem letterlijk uit de droom: er was een vrijwilliger op de afdeling geweest, met precies zulke boekjes als het getoonde. Deze vrijwilliger had mensen gevraagd voor de kerkdienst. Kennelijk had hij toch iets minder vast geslapen dan hij dacht en was de liturgie zo zijn droom komen binnensluipen.

Dit antwoord zinde de zieke geenszins, van iemand op zijn kamer herinnerde hij zich niets. Hij vroeg de broeder of hij alsnog naar die kerkdienst kon. Dat was natuurlijk geen probleem. Die zondag werd hij opgehaald door twee vrijwilligers. Hij vroeg hen wie van hen zaterdag langs de patiënten was gegaan. Tot zijn geluk was deze persoon ook op deze zondag aanwezig en kon men hem aanwijzen. Hij vroeg hem “U hebt een boekje op mijn kamer achtergelaten, daar ben ik u heel dankbaar voor – is dat gebruikelijk bij slapende patiënten?” De vrijwilliger antwoordde van niet, maar dat hij hem in zo’n diepe rust had aangetroffen dat hij op deze manier de kans had willen geven om zich op te geven voor de kerkdienst – indien gewenst natuurlijk.

De patiënt vertelde wat er gebeurd was, hoe hij gedroomd had dat zijn vroegere dominee de liturgie had aangereikt, en dat precies zo’n boekje er had gelegen toen hij wakker was geworden. “Denkt u dat er een wonder is gebeurd?” vroeg hij aan de vrijwilliger. De vrijwilliger dacht na en zei “Een prachtig toeval is het sowieso. En zelf geloof ik dat je het ook een wonder mag noemen. Want u sliep heel diep.”

Blij met deze erkenning sloot de patiënt het verhaal in zijn hart. Zijn ziekte verdween er niet door, het geloof van vroeger keerde er uiteindelijk wel door terug. Wie het horen wilde vertelde hij waarom hij weer gelovig was geworden: het wonder. Maar niet iedereen wilde geloven wat hij geloofde. Iemand die slaapwandelt, is zich ook bewust van zijn omgeving zonder dat hij dat erna nog weet, zo luidde de verklaring van deze mensen. Net als die van de ziekenbroeder.

Wie iets niet wil geloven, vindt altijd wel een argument daarvoor. Maar gelukkig geldt het tegenovergestelde ook: wie wel wil geloven, zal die keuze zeker ook kunnen motiveren. In beide gevallen geldt: zoek en je vindt.

30/04/2011

Pleidooi voor bonussen

Filed under: Politiek — Henk van Putten @ 11:22 pm

Momenteel treft men weinig opiniërende stukken aan in de media waarin positief geschreven wordt over de (schaamteloze) zelftoekenning van bonussen door bankiers; een enkele verdwaalde journalist bij het Financieel Dagblad daargelaten. Exhibitionistische zelfverrijking noemde een oud-premier dit verschijnsel al in de vorige eeuw, totdat er hem zelf een stoel werd aangeboden aan de andere kant van de tafel. (Sindsdien duikt hij bij iedere vraag over dit onderwerp diep weg in het pluche.)

Zouden bankiers spreken van ‘voorwaardelijk salaris’, en deze extra gezwellen in hun beloning niet als bonussen betitelen, dan zou er veel minder over gevallen worden. Voorwaardelijk salaris is een afspraak die gemaakt wordt bij indiensttreding. Uit het woord bonus spreekt een zekere willekeur en het feit dat de leiding zelf over hoogte en moment beschikt, zorgt voor de rest van de negatieve beeldvorming.

De oplossing is naar mijn mening niet gelegen in het heffen van een extreme belasting over iedere extra beloning, al mag dat van mij best met terugwerkende kracht geschieden. Te vrezen valt echter dat vooral Amsterdamse advocaten hier beter van zullen worden en niet de staat. Daarbij zal het er slechts voor zorgen dat er nieuwe routes zullen worden gezocht waarlangs gegraaid kan worden. Want financiële prikkels zijn onmisbaar: ter voorkoming van een exodus van allemaal briljante bankiers.

Ik heb een ander idee. Topmannen krijgen bij hun aanstelling de keuze: wilt u een bonusregeling? Dat kan, die bestaat. Maar onlosmakelijk eraan vast zal een boeteclausule zitten van een evengrote orde. Doelstellingen niet halen betekent een strafkorting op het salaris en het inleveren van een nader te bepalen aantal opties. Bij toestanden als in 2008 beloopt deze boete in de miljoenen, dat spreekt. Ik ben benieuwd hoeveel bankiers er bij een dergelijk bonus/malussysteem nog zullen willen kiezen voor deze arbeidsvoorwaarde.

Ingekort geplaatst in Trouw, 26 maart 2011

Blog op WordPress.com.